Fotoların çəkilmə üsulu…

 

Fotoşəkil çəkməyə ilk başlayan kəslər, texniki baxımından doğru fotoşəkil çəkməyə çalışırlar. Daha sonra bədii işlər və alternativ fotoşəkil texnikalarına yönələ. Təzyiqlərini özləri etməyə başladıqları qrafik fotoşəkil işlərini də araşdırma fürsəti tapa bilərlər.

Təbiət Fotografları
Təbiət, onu təşkil edən elementlərin göstərdiyi müxtəliflik və estetik çekiciliğiyle Fotoğrafçılara mövzu olmağı davam etdirmişdir. Fotoqrafların təbiətə olan bu əlaqəsi təbiət fotoşəkilinin xüsusi bir sahə olmasını və sərhədlərini çəkməsinə də özü ilə gətirmişdir. Lüğət mənası olaraq təbiət “insanın ortaya qoyduğu təşkilatlar, formalarla (mədəniyyətlə) ziddiyyətlər içində öz-özünə yaranan, formalanan” şəklində təyin olunar. Bu tanıma uyğun olaraq da təbiət fotoşəkilinin mövzusunu süni deyil, təbii varlıqlar meydana gətirməkdədir. Mədəniyyət məhsulu olan heç bir element təbiət fotoşəkilinin mövzusu deyil. Məsələn, buğda tarlaları, qoyun sürüləri kimi mövzular təbiət fotoşəkili daxilində ələ alınmır. Qoyun olsun, buğda olsun canlı varlıqlardır amma insan tərəfindən mədəniyyətə alınıb yetiştirildikleri üçün təbii varlıqlar deyillər. Buna görə də təbiət fotoşəkilinin mövzusu ola bilməzlər. Ancaq qır mənzərəsi fotoşəkillərinə mövzu ola bilərlər. Təbiət fotoşəkilinin mövzusu təbii varlıqlardır demişdik.

Təbiət iki əsas hissəyə bölmək olar …
1. Canlı təbiət
2. Cansız təbiət

Canlı təbiət bütün çöl bitki və heyvan növlərini əhatə edir. Cansız təbiətə isə buludlar, dağlar, qayalıqlar, kumullar, vadilər, kanyonlar, təbii sular (dənizlər, göllər, çaylar) kimi elementlər daxildir. Canlı və cansız elementlər ayrı-ayrı fotoğraflanabileceği kimi bir yerdə olduqları inşalar da yaradıla bilər. Yaxşı bunların arasında insana və mədəniyyət elementlərinə heç mi yer yoxdur? Əgər insan və insana aid elementlər Foto santimetrində çox kiçik bir yer tutursa, mərkəzi bir mövqedə deyilsə və gözü narahat etmirsə xoş görülə bilər. Təbiət fotoşəkili içində xüsusi bir sahə vardır ki Vəhşi Həyat (Wild Life) fotoşəkilidir. Bir təbiət fotoşəkilinin vəhşi həyat fotoşəkili ola bilməsi üçün bir və ya daha çox sayda canlı orqanizmin ya öz təbii mühitlərində ya da uyğunlaşma təmin etdikləri təbii mühitdə görüntülenmeleri lazımdır.

Təbiət Şəkil çəkmək
Təbiət fotoşəkili çəkmək üçün nə qədər fotoşəkil məlumatına ehtiyac varsa, bir o qədər də təbiət məlumatına ehtiyac vardır. Bu iki sahədə məlumatlarınızı artırdıqca daha şüurlu və daha gözəl fotoşəkil çəkər çəkməniz aşkardır.

Əgər fotoşəkil çəkmək üçün bir neçə gündəlik bir təbiət gəzintisi düşünürsünüzsə bir planlaşdırma etməniz lazımdır. Xüsusi bir heyvan və ya bitkini fotoğraflama işinə girişmişseniz onun qəti yerini öyrənmək qədər, Foto üçün ilin ən yaxşı vaxtının məlumatına də sahib olmaq vacibdir. Getdiyiniz yer bir milli park və ya təbiəti qoruma sahəsi isə mütləq oradakı vəzifəlilərlə təmasa keçməlisiniz. Vəzifəlilər bölgəni sizə daha yaxşı tanıtacaklardır.

Şəkil çəkdiyiniz bölgənin mümkün qədər detallı bir xəritəsini yanınızda saxlamanız istərsə də çox təəssüf ki, Türkiyədə 1 / 250 000 ölçekliden daha böyük miqyaslı xəritə istifadə qanunlarla qadağan edilmişdir. Bir yerə getməyə qərar verdiyinizdə ehtiyacınız olacaq fotoşəkil vəsaiti və digər ekipmanı ehtiva edən təməl bir siyahı etməlisiniz ki, sonrakı gezilerinizde bunu nəzarət siyahısı olaraq istifadə edin. Təbiət gəzintilərində bir kompas saxlamaqdan fayda vardır. Əgər tək başınıza dolaşıyorsanız rotanın mövzusunda mütləq birini məlumatlandırın. Bundan başqa, bir əl fənəri və ehtiyat batareya, düdük, çarx ipliyi, kiçik bir ayna, qeyd tutmaq üçün bir dəftər, qələm və ya cib moqintafonu pul tapılması lazım olan digər vəsaitlərdir. Təbiət fotoğrafçısının geyimi, hərəkətinə mane olmayacaq şəkildə rahat olmalıdır.

Təbiətdə nə geyəcəyi dərhal hər kəsin beynində şəkillənmişdir. Alpinistlərin və kampçılar üçün satılan geyimlər ümumiyyətlə təbiət fotoğrafçıları üçün də uyğundur. Soyuq havada çalışdığınızda əsas olan geyimin isti tutmasıdır. Əllər və ayaqlar isti tutulmadıktan sonra üst üstə kazak geymənin bir mənası olmaz. Bu səbəblə su keçirməyən gediş botları istifadə etmək vacibdir. Hava nə qədər isti olursa olsun şort geyməmək lazımdır. Uzun paçalı şalvarlar qıçlarınızı tikan və çalılardan olduğu qədər böcəklərdən və günəşin yandırıcı şüalarından da qoruyur.

Çəkiliş etdiyiniz bölgədə əqrəb kimi zəhərli böcəklərin tapılma ehtimalı varsa şalvar paçalarınızı ya botunuzun içinə sokmalı ya da biləkdən bağlamalıdır. Çünki əqrəblər şalvar paçasından içəriyə sizə sezdirmədən girə bilərlər. Yanınızda bir Panço daşımaq həm sizi həm də Foto materiallarını yağışa qarşı qoruyur.

Mənzərə Fotografları
Mənzərə fotoşəkilləri təbiət fotoğrafçılığında geniş bir yer tutur və fotoğrafla məşğul olan bir çox adamın da marağını çəkir. Gözəl bir mənzərə gördüyümüzdə dərhal siyirməyə basmayanımız çox azdır.

Təbii peyzaj fotoşəkillərinə mövzu olan elementlər: dağlar, göllər, axar sular, meşələr, çayırlar kimi canlı və cansız elementlərdir. Məsələn, bir göl ətrafındakı ormanla və geri plandakı dağ sıralarıyla tam bir təbii peyzaj. Göl səthinin ayna təsiri fotoşəkilə çox şeylər qata bilər.

Su səthinin və ya buludsuz bir səmanın böyük bir sahə örtdüyü fotoşəkillərdə ön plana bir şeylər yerləşdirmək yerində olar. Bunun üçün baxış nöqtəsini yaxşı variant, ön plana bir kol, sallanan bir ağac budağı kimi bir element gələcək şəkildə bir yer axtarmaq lazımdır.

Əgər bir akarsu fotoşəkili çəkirsinizsə, suyun devingenliğini daha yaxşı verə bilmək üçün üçayak üzərində aşağı örtüçü sürəti (1 / 4 və aşağısı) istifadə etmək yaxşı nəticələr verəcəkdir. Dağla, nəhəng strukturları ilə fotoqraflar üçün çox cazibədardırlar. Orta Anadoludakı Hasan Dağı kimi sönmüş vulkanlar tək başlarına belə bir mövzu oluşturabilmektedirler. Erozyonu gətirib çıxardığı formasyonlar maraqlı görünüşlər meydana gətirməkdədir.

Bağlı havalarda işıq film üzərində soyuq və mavimtrak bir rəngə doğru yönələr. Bunu qarşısını almağın yolu kəhrəba sarısı və ya soğan qabığı rəngi deyə adlandırılan 81 ardıcıllığı (81A, 81B, 81C) bir filtr istifadə.

Təbii peyzaj fotoğrafçılığında istifadə edilən obyektivlərə gəlincə: Məqsədə uyğun olaraq genişten dar bucağa qədər hər obyektiv mənzərə çəkilişlərində istifadə edilə bilər.

35 mm SLR sistemdə 50 millimetrlik standart obyektiv mənzərə çəkilişləri üçün çox uyğundur. Çünki bu obyektiv görünüş keyfiyyəti baxımından digər obyektiv növlərindən daha üstündür. Ancaq mənzərəni daha geniş bir baxımdan görmək istəyirsinizsə 35 mm geniş bucaq obyektiv sizin üçün imtina edilməz olacaq.

Əgər bir mənzərədə ön plandakı elementləri böyüklük olaraq şişirtmək və perspektivi sonsuza doğru uzatmaq istəsəniz 28, 24, 20 millimetrlik obyektivlər məqsədinizə uyğun olacaq. Ümumi görünüşdən bəzi elementləri çərçivə çıxarmaq, mənzərənin bir hissəsini almaq istəsəniz 105, 135, 200 mm kimi bir tele obyektiv işinizi görəcək. 300 mm və daha uzun mərkəzli tele obyektivləri perspektivi daraltma, obyektləri üst üstə mindirmə xüsusiyyətindən faydalanaraq maraqlı peyzajlar çəkə bilərsiniz.

Mənzərə çəkilişlərində üçayak istifadə etmək hər vaxt sizə fayda təmin edəcək. Professionallar və ciddi amatörlerin bəziləri mənzərə çəkilişlərində üçayak istifadə edərkən üfüq xəttini düzgün oturtabilmek üçün bir su tərəzisi də istifadə edirlər. Sistemi üçayak üzərinə zəhmətsizcə taxıb çıxarmaq üçün “quick shoe” və ya “quick release” deyə adlandırılan kömək vəsaiti istifadə edə bilərsiniz. Bu, iki hissədən ibarətdir. Biri üçayak üzərinə digəri maşınınızın altındakı vida yuvasına vidalanır. Biri digərinin üzərində sürüşərək hərəkət edər və kilidlənmiş mövqedə bir “çıt” səsi eşidilər, bir Mandala basaraq da təkrar üçayaktan maşını ayıra bilərsiniz. Bu yolla maşın üçayak üzərində asanlıqla taxıb çıkarılabilmektedir.

Zaman Aşımı Fotograflar
Time Lapse Photography

Zaman Aşımı Fotoğrafı deyilən bu texniki, ən sadə izahatla, hər hansı bir mövzunun, fotoşəkil maşınının yerini dəyişdirmədən müxtəlif vaxtlarda fotoşəkilinin çəkilməsi ilə əldə edilir.

Məqsəd o mövzunun zaman içindəki dəyişmələrinin təsbit edilməsidir. Bu bir mənzərənin günəş doğulduqdan batmasına qədər keçən zamandakı dəyişiklikləri ola bilər. Bir heyvanın hərəkətləri zaman içində təqib edilə bilər. Bir quruluşun tarixi deformasiyası və ya təmiri ola bilər. Eyni vəziyyət bir meydan, küçə, dükan, pəncərə və ya qapı üçün də denenebilir.

Bu fotoşəkil kompüter mühitinə köçürülərək, arxa arxaya əlavə animasiya halına gətirilərək değerlendirilebileceği kimi, 35mm işlərdə kvadrat çoxaltma üsulu istifadə edilərək bir qısa film olaraq istifadə edilə bilər.

Uzun Pozalama Təsirləri
Long – Exposure Effects

Qeyri-kafi işıq şərtləri altında pozalama müddətlərinin uzadılması nəticəsində, filmdə diqqətə dəyər bir sürət itkisi meydana gələcək. Qara ağ filmlərdə ortaya çıxan bu sürət itkisi, diafraqma açıqlığının artırılması ilə qismən dengelenebilir. Rəngli filmlərin bir çoxunda, qeyri-kafi işıq şərtlərində, poza ölçümünden əldə ediləndən daha yüksək pozalama lazımlıdır.

Uzun pozalama təsirlərinin qarşısını almaq üçün, hesablanan pozalama dəyərlərinin üzərinə çıxılması lazım olduğunda mümkün qədər bu əməliyyatın diafraqma açıqlığının artırılaraq edilməsi tövsiyə edilər. Pozalama müddətinin artırılması filmdə daha yüksək sürət itkisinə gətirib çıxararkən, kontrast və rəngdə də dəyişməyə gətirib çıxaracaq.

Qısa Pozalama Təsirləri
Tam – Exposure Effects

Eynilə uzun pozalama tətbiqlərində olduğu kimi, çox qısa davamlı pozalamalar da filmdə sürət itkisinə gətirib açacaktır.Buna əlavədən filmin gümüş parçacıqlı grenlerindeki parçalanma artacaq, xüsusilə az işıq edən hissələrdə daha da yüksək nisbətlərdə inkişaf sürəti düşəcək.

Qısa pozalama təsirləri mənfi filmlərdə aşağı kontrast, və sıxlıqda azalma şəklində ortaya çıxar. 1 / 1000 sn. və daha qısa davamlı pozalamalar, qısa pozlama təsirlərinə (short exposure effects) yol aça bilər.

Kodak T-Max Professional Filml, Kodak Ektepan Film, və bəzi rəngli Kodak filmlər, bu qısa pozlama təsirləri ən aşağı səviyyədə tutulacaq şəkildə hazırlanmışlar.

Gecə Fotografları
Gecə, gözümüzlə gördüyümüz işıq oyunlarını və ətrafımızdakı mənzərələrin süni işıqlar altında maraqlı görünüşünü fotoşəkil çəkmək hər vaxt cazibədar olmuşdur. Binaların, abidələrin, dəniz fənərinin, qalaların süni işıqlarla və şüurlu bir şəkildə işıqlandırılmış şəkli, gündüz görünüşündən daha maraqlı olmaqdadır.

Bunun ən əhəmiyyətli səbəbi gecənin qaranlığından istifadə edib, yalnız işıqlandırılmış olan mövzumuzun ön plana çıxaraq mövzu xarici obyektlərin qaranlıqda qalmasıdır. Bu vəziyyəti bəzən fotoşəkil sənətçisi özü mövzuya işıq edərək yaradır. İstənilən baxımdan, idarəli işıqlar verərək, rənglərlə və kontrastlıkla dərinliklər yaradaraq fotoşəkilə bir məna qazandırır.

Lakin gecə bir filmi pozalama da olduqca çətindir. İşığın kafi olduğu gündüz günəşdən biliyi vəziyyət, gecə söz mövzusu deyil. Nə qədər işıq versək verək, ümumi çəkilişlərdə yenə də filmi işığa doyurarak, rənglərin və kontrastlığın idarəsi çətindir. İşığa həssas filmlərin istifadə edilməsi də gren probleminə səbəb olacaq.

İşığa normal duyarlılıkta 100 Asa, 200 Asa dəyərlərində filmlərlə işləmək üçün də, uzun pozalama müddətləri və köməkçi aksesuarlara ehtiyac duyulur. Bunların başında tripod və qandallar gəlir. Fotoşəkil maşınının tərpənmədən uzun müddətlərdə pozalama etməsi məqsədiylə tripod və qandallar köməyiylə sabitlənməsi gerekir.Fotograf maşınının sabit qalması xaricində, pozalama müddətində mövzunun da hərəkətsiz olması şərtdir. Fotoşəkil maşını və ya mövzunun kiçik hərəkətləri belə, mövzudan əks olunan işığın, film üzərində fərqli yerlərdə pozlanmasına və iz buraxmasına səbəb olacaq. Bu vəziyyət çəkilən mövzunun dəqiq olmayan bir fotoşəkilinə səbəb olar.

Bəzən də bu vəziyyətdən istifadə edərək, fotoşəkil sənətçiləri xüsusilə maşını hərəkət etdirərək maraqlı görüntülər yakalamışlardır. Və ya maşının sabit olması vəziyyətində, hərəkətli mövzuları seçərək xüsusilə mövzu üzərindəki işıq və ya parlamaları hərəkətlərini yazıb, müxtəlif fotograflar yakalamışlardır.

Ağzından atəş çıxan bir akrobat, əlindəki məşəllərlə hərəkət edən bir rəqsçi, şosedə avtomobillər, bir təyyarənin qalxışı, mumla gedən bir uşaq və ya xəyal gücünüzə əsaslanaraq sizin düzenleyeceğiniz mizansenler.

Açar sözlər: , , , , , , , , ,

  • Digg
  • Del.icio.us
  • StumbleUpon
  • Reddit
  • Twitter
  • RSS

Leave a Reply

ads
10